ferragud, santiago

A casa de Joaquín Carballo encontrábase en Bouzas, a parroquia que establece ao suroeste a fronteira da cidade co mundo rural. O último tramo da estrada presentaba numerosas fochancas e unha invasión de arbustos; sen dúbida, os donos non tiñan interese en facilitar o acceso. A situación cumpría literalmente o concepto de casa sobre o mar.

Redondela e San Simón, a illa onde se celebaron rituais das máis diversas crenzas; onde se acubillaron leprosos, tripulacións enfermas, exércitos derrotados, e onde sufriron tormento os represaliados de 1936.

»Por outra banda -continuou Irene- o porto proporcionou, non só aos nosos alumnos, senón a todos os da cidade, un plus en relación cos mozo do interior porque nos bordeis da Ferrería contactaban con mariños da frota estadounidense, que os instruían na música que os apaixonaba.[…]

Decidín chamalo Vulcano, coma o estaleiro a que el se referia no noso primeiro encontro. Un estaleiro instalado no barrio de Teis -no seu momento a periferia da cidade, mais que rematara cercado por ela- e que no setenta e dous era unha das factorías que converteran a ría nun imperio do sector a nivel mundial.

Ao mediodía, mesmo en pleno inverno, eu podía compartir coas miñas amigas as terrazas do Berbés, un barrio onde a cidade comezou a interpretar o mar coma un aliado. Durante séculos aquela fronteira entre a cidade e a ría conservara a súa condición de praia, na cal os pescadores varaban as súas barcas. No século XIX construíronse os primeiros peiraos de madeira, substituídos logo por estruturas metálicas e máis tarde polos de formigón. Ao longo do século XX o mar retrocedeu, asediado polos diques, e os moradores do Berbés víronse desprovistos da súa paisaxe e, en certo modo, das súas orixes.

Cando á fin se aproximaron, os mariñeiros e os artesáns decidiron detelos na praia do Vao, un lugar que aínda hoxe conserva un aspecto natural, a diferenza doutras praias, ateigadas de paseos embaldosados, cafeterías acristaladas, parques infantís, absurdas piscinas. Na praia do Vao, pola contra, as dunas esténdesne, libres de construcións, até a estra que a circunda.

Na colexiata, no convento de Santa María, na capela da Misericordia, os corsarios roubaron cálices e campás, derribaron altares e retablos, e profanaron imaxes, cumprindo a prioridae que senten os invasores de privar de culto ás súas vítimas.

A resposta non se fixo esperar: o conde de Gondomar organizou no castelo do Castro un espectáculo, visible desde os navíos corsarios, aforcando nas ameas os douscentos prisioneiros, nunha cerimonia, acompañada de tambores e salvas, que se prolongou durante toda a xornada.

O barrio de Cabral desenvolvérase en torno a Industrias Álvarez, unha factoría de cerámica fundada polo réxime franquista nos anos corenta, e que chegou a ser a máis importante dos país, dando emprego a máis de catro mil traballadoras. Cando Inés e Joaquín se instalaron en Cabral, a fábrica mantiña o seu esplendor, pero no momento da nosa charla, había tempo que quebrara a causa da corrupción e fora abandonada e saqueada.

Atendendo un encargo do Padroado, achegueime ao único recinto amurallado que conserva Vigo, o castelo de San Sebastián, situado nas abas do Castro. Trátase dun reducido fragmento da muralla orixinal, que delimita unha pradeira con sendeiros de grava, bancos dispersos, árbores raquíticas. Desde as súas ameas esténdes até o porto un mosaico de tellados, e ás costas do recinto encóntrase unha torre acristalada, construída nos anos setenta para albergar oficinas municipais.

A principios dos anos trinta, no porto de Vigo había censados máis de cincocentos barcos de pesca a vapor e un número aínda notable de lanchas a vela; entre uns e outras daban emprego a 9500 mariñeiros, a maioría contratados á parte das capturas; só se empregaban a salario quen comenzaban a viaxar até o Gran Sol ou ao norte de África.

Pero durante o ano anterior os comunistas adquiriran protagonismo nos conflitos laborais e, poucos mese antes dos comicios, sorprederon co éxito do mitin que organizaron no campo de fútbol de Barreiro, onde conseguiron reunir máis de 20.000 persoas, unha parte moi importante, mulleres.